Branchevereniging voor de chemische logistiek VNCW slaat alarm over miljoenenclaims, rechtsongelijkheid en bedreiging van de Nederlandse chemische opslagsector. De vereniging stuurt vandaag een brandbrief naar Den Haag.
VNCW maakt zich grote zorgen over de wijze waarop de financiële zekerheidsstelling (FiZe) onder de Omgevingswet wordt uitgevoerd. Ondernemingen die gevaarlijke stoffen opslaan, worden geconfronteerd met mogelijke financiële verplichtingen die kunnen oplopen tot enkele miljoenen en zelfs honderden miljoenen euro’s. Tegelijkertijd ontbreekt het volgens de branchevereniging aan een uniforme landelijke aanpak en worden bedrijven afhankelijk van de provincie waarin zij gevestigd zijn. VNCW spreekt van een situatie die steeds meer weg heeft van het Wilde Westen en stuurt vandaag een brandbrief naar politiek Den Haag om aandacht te vragen voor de verstrekkende gevolgen voor de Nederlandse chemische opslag- en logistieke sector.
De financiële zekerheidsstelling is bedoeld om te voorkomen dat de overheid en daarmee de belastingbetaler opdraaien voor de kosten van milieuschade, herstelmaatregelen of het opruimen van gevaarlijke stoffen wanneer een onderneming bijvoorbeeld failliet gaat. Dat uitgangspunt wordt door VNCW niet ter discussie gesteld. De branchevereniging onderschrijft dat bedrijven verantwoordelijkheid moeten dragen voor de milieugevolgen van hun activiteiten. De wijze waarop deze verantwoordelijkheid momenteel wordt vertaald naar financiële garanties roept echter grote vragen op. Vooral de hoogte van de verlangde bedragen, de onderbouwing daarvan en de verschillen in uitvoering tussen provincies zorgen voor toenemende onrust onder ondernemers.
“Waar we grote moeite mee hebben, is dat bedrijven met financiële verplichtingen kunnen worden geconfronteerd die in geen verhouding lijken te staan tot hun werkelijke risico’s”, stelt Luciën Govaert, directeur van VNCW. “We spreken niet over enkele duizenden euro’s, maar over bedragen van tientallen miljoenen en in sommige gevallen zelfs honderden miljoenen euro’s. Zulke bedragen kunnen grote gevolgen hebben voor de financierbaarheid en continuïteit van ondernemingen. Dit raakt niet alleen individuele bedrijven, maar potentieel de gehele Nederlandse chemische opslagsector.”
Rechtsongelijkheid binnen Nederland
Een belangrijk bezwaar van VNCW betreft de verschillen in de uitvoering van de regeling. Hoewel de financiële zekerheidsstelling voortvloeit uit landelijke wetgeving, beschikken provincies over ruimte bij de uitvoering en beoordeling van individuele situaties. Hierdoor kunnen vergelijkbare ondernemingen op verschillende momenten met de verplichting worden geconfronteerd en kunnen verschillen ontstaan in de berekening van de verlangde bedragen. Volgens VNCW is het onwenselijk dat de vestigingsplaats van een bedrijf mede bepalend wordt voor de financiële verplichtingen waarmee het wordt geconfronteerd. Zeker voor ondernemingen die vanuit meerdere locaties opereren, leidt dit tot onzekerheid en een gebrek aan voorspelbaarheid.
Daar komt bij dat gespecialiseerde opslagbedrijven veelal werken met goederen die eigendom zijn van hun opdrachtgevers. Zij faciliteren de opslag en logistieke afhandeling van chemische producten, maar zijn doorgaans niet de producent of eigenaar van deze stoffen. Toch kunnen juist deze ondernemingen worden geconfronteerd met omvangrijke zekerheidsverplichtingen. VNCW vindt dat bij het bepalen van de hoogte van de financiële zekerheid rekening moet worden gehouden met de feitelijke activiteiten, de aard van de opgeslagen stoffen, de aanwezige veiligheidsvoorzieningen en de daadwerkelijke financiële risico’s. Het zonder voldoende onderscheid toepassen van omvangrijke financiële verplichtingen kan volgens de vereniging leiden tot een onevenredige belasting van gespecialiseerde logistieke dienstverleners.
Nederlandse bedrijven op achterstand in Europa
Naast de verschillen binnen Nederland maakt VNCW zich zorgen over het Europese gelijke speelveld. Nederlandse chemische opslagbedrijven concurreren dagelijks met ondernemingen in onder meer België en Duitsland. Vanuit de achterban komen signalen dat Nederlandse bedrijven met financiële verplichtingen worden geconfronteerd die bij buitenlandse concurrenten niet op vergelijkbare wijze worden toegepast. Volgens VNCW moet daarom dringend worden onderzocht hoe de Nederlandse regeling zich verhoudt tot de verplichtingen in andere Europese lidstaten. Een nationale regeling die tot aanzienlijk hogere financieringslasten leidt, kan de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven aantasten en investeringen in opslagcapaciteit naar het buitenland doen verschuiven.
“Het kan toch niet de bedoeling zijn dat een Nederlands bedrijf miljoenen aan bankgaranties moet organiseren, terwijl een vergelijkbare onderneming net over de grens niet met dezelfde financiële lasten wordt geconfronteerd”, aldus Govaert. “Nederland heeft een belangrijke positie in de Europese chemische logistiek. Die positie moeten we niet ondergraven met een systeem waarvan de proportionaliteit en internationale gevolgen onvoldoende zijn aangetoond.”
Ook onafhankelijke instanties uiten kritiek
De zorgen van VNCW staan niet op zichzelf. Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) publiceerde op 2 november 2026 een kritisch advies over de financiële zekerheidsstelling. Daarin wordt geconcludeerd dat de noodzaak en effectiviteit van het huidige stelsel onvoldoende zijn onderbouwd en dat de regeling mogelijk tot onnodig hoge kosten voor bedrijven leidt. Ook de uitvoering blijkt problematisch. Eerder kwam uit een evaluatie in opdracht van het Interprovinciaal Overleg (IPO) naar voren dat fundamentele verbeteringen noodzakelijk zijn. Brancheorganisaties als Deltalinqs en de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) hebben eveneens hun zorgen uitgesproken over de financiële gevolgen en de uitvoerbaarheid van de regeling.
Voor VNCW bevestigen deze signalen dat het niet gaat om enkele individuele bedrijven die bezwaar maken tegen een nieuwe verplichting, maar om een structureel probleem dat om een landelijke oplossing vraagt. De vereniging vindt het opmerkelijk dat ondernemingen ondertussen al worden geconfronteerd met mogelijk zeer omvangrijke financiële consequenties, terwijl tegelijkertijd wordt erkend dat de huidige systematiek fundamentele tekortkomingen kent.
Brandbrief aan politiek Den Haag
Om de ernst van de situatie te benadrukken, stuurt VNCW op 9 november een brandbrief naar politiek Den Haag. Daarin dringt de branchevereniging aan op landelijke regie en een fundamentele herbeoordeling van de wijze waarop financiële zekerheidsstelling wordt toegepast. VNCW wil voorkomen dat ondernemingen gedwongen worden om afzonderlijk met provincies en omgevingsdiensten te onderhandelen over financiële verplichtingen die voortvloeien uit een landelijk wettelijk kader. Volgens de vereniging kunnen de belangrijkste vraagstukken uitsluitend op nationaal niveau worden opgelost, in overleg met de betrokken ministeries, provincies, toezichthouders en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven.
VNCW pleit daarbij voor een transparante en uniforme berekeningssystematiek, een aantoonbare relatie tussen de verlangde zekerheid en het daadwerkelijke milieurisico en een serieuze beoordeling van alternatieve zekerheidsvormen. Daarbij kan worden gedacht aan collectieve garantiefondsen, verzekeringsoplossingen en andere constructies die voldoende bescherming bieden zonder onnodig beslag te leggen op de financiële middelen van ondernemingen. De vereniging vraagt bovendien om terughoudendheid bij het opleggen van nieuwe, ingrijpende financiële verplichtingen zolang de aangekondigde herbeoordeling van de regeling niet is afgerond.
“Dit probleem moet centraal worden aangepakt. We kunnen niet van iedere ondernemer verwachten dat hij afzonderlijk met zijn provincie gaat onderhandelen over verplichtingen die mogelijk tientallen miljoenen euro’s bedragen. Er moet vanuit Den Haag duidelijkheid komen over wat redelijk, proportioneel en uitvoerbaar is. Zolang die duidelijkheid ontbreekt, blijft het voor onze sector het Wilde Westen”, besluit Govaert.
